Het gaat over mij: ontwikkeling van een begrijpelijk leefplan

Samenvatting

Inleiding: Begrijpelijke communicatie is essentieel om cliënten in hun kracht te zetten. Leef- of zorgplannen zijn vaak nog niet toegankelijk of niet begrijpelijk voor cliënten. Vooral voor mensen die communicatiekwetsbaar zijn worden er vaak nog te veel moeilijke woorden gebruikt, lange zinnen geschreven en is er geen visuele of auditieve ondersteuning beschikbaar. Methode: In een participatief actieonderzoek is samen met cliënten, mantelzorgers en professionals een begrijpelijk leefplan ontwikkeld. Het onderzoek vond plaats in een zorginstelling voor mensen met een verstandelijke beperking. Resultaten: Een begrijpelijk leefplan heeft aandacht voor begrijpelijke taal op B1-niveau, visuele ondersteuning (pictogrammen, tekeningen of foto’s) en auditieve ondersteuning. Daarnaast is het belangrijk dat cliënten zelf inspraak hebben over hun leefplan en er zelf ook iets in kunnen plaatsen. Discussie en conclusie: Het begrijpelijk leefplan is ontwikkeld door samen te werken met alle gebruikers. Het blijkt dat cliënten veel inzicht hebben in hoe een leefplan begrijpelijk gemaakt kan worden. Op basis van de resultaten van het onderzoek is er een een leidraad ontwikkeld voor begrijpelijke leefplannen, die in verschillende contexten van zorg en ondersteuning toegepast kan worden.

Summary

Introduction: Effective communication is essential to empower clients. Care or life plans are often not accessible or understandable for clients. Especially for individuals with communication vulnerabilities. The words used are often too difficult, the sentences are too long and there’s not enough visual or auditory support available. Method: In a participatory action research, a comprehensible life plan was developed together with clients, caregivers, and professionals. The research took place in a care institution for people with intellectual disabilities. Results: A comprehensible life plan focuses on understandable language at B1 level; visual support (pictograms, drawings, or photos); and auditory support. Additionally, it is important that clients have a say in their life plan and can also contribute to it themselves. Discussion and conclusion: The comprehensible life plan was developed by collaborating with all users. It appears that clients have significant insights into how a life plan can be made understandable. Based on the research results, a guideline for comprehensible life plans has been developed, which can be applied in various contexts of care and support.

Inleiding

In publieke organisaties wordt dagelijks schriftelijk en digitaal gecommuniceerd met mensen om ze te informeren, te betrekken en aan te zetten tot participatie. Maar er wordt niet altijd rekening gehouden met mensen die communicatiekwetsbaar zijn. Mensen die communicatiekwetsbaar zijn, hebben moeite met het begrijpen (en/of uiten) van gesproken en/of geschreven taal in bepaalde situaties. Bijvoorbeeld door cognitieve of fysieke problemen, een taalstoornis, maar ze kunnen ook secundair het gevolg zijn van een andere moedertaal, religie of cultuur, een hevige emotie, ziekte of omdat zij laaggeletterd zijn (Stans et al. 2018; Dalemans, 2024). Maar liefst 2,5 miljoen Nederlanders zijn laaggeletterd en nog meer mensen hebben moeite met schriftelijke en digitale communicatie door hun communicatiekwetsbaarheid (Stichting Lezen en Schrijven, 2024).